Home » Buitenland

De Taliban komen er niet in

Schietspel Medal of Honor ligt onder vuur van politici omdat de speler als taliban Britse troepen kan bevechten. Hoe selectief is de verontwaardiging?

Arjan Terpstra

Voor wie leuke reclame wil hebben voor zijn schietspelletje, is politieke bemoeienis een voltreffer. Medal of Honor: Tier One komt pas in oktober op de markt, maar dankzij de Engelse staatssecretaris van Defensie Liam Fox weet de hele westerse wereld ervan. Fox was geschokt toen hij erachter kwam dat het op de huidige strijd in Afghanistan gebaseerde schietspel de mogelijkheid bood als taliban-strijder te spelen, en dus Britse en Amerikaanse troepen de virtuele dood in te jagen. Fox was verbolgen en vroeg winkeliers het spel te boycotten.

Afgelopen week besloot het Amerikaanse leger als eerste het straks niet in winkels op Amerikaanse bases te laten verkopen. Fox was niet alleen in zijn verontwaardiging en kreeg onder meer steun van de rabiaat-rechtse Amerikaanse nieuwszender Fox. Teneur van de kritiek: hoe haal je het in je botte kop de acties van de taliban speelbaar te maken, terwijl moeders in Engeland en de VS hun in Afghanistan gesneuvelde zonen begraven?

Een terechte vraag, zo op het eerste oog. Maar eentje die, naarmate je er langer bij stilstaat, op een reeks van complicaties stuit. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat de soldaten in kwestie dit soort spellen in de barakken met volle overtuiging spelen. Zeker na de schemerstrijd van het patrouille rijden geldt een goed en hard schietspel als ideale manier om de opgebouwde spanning en adrenaline te ontladen. Als zij die moeten sterven er zelf geen moeite mee hebben een poosje de ‘ander’ te spelen, waarom hun staatssecretaris dan wel? Een ander argument geeft de bouwer van het spel. EA Games, de kritiek zat, wijst op het feit dat in multiplayer gaming een rijke traditie bestaat van het ‘speelbaar’ maken van de tegenstander: ‘Voor elke agent is een overvaller nodig.’ In andere spellen kun je nazi’s aansturen, hordes zombies, Koude Oorlogsrussen of terroristen, en geen haan die daarnaar kraait, terwijl er door toedoen van de nazi’s toch ook wat Britse zonen zijn begraven. Tijd is kennelijk een factor bij de heftigheid van de reacties. Tegelijk verwijst de opmerking over agenten en overvallers naar de oorsprong van alle schietspellen: cowboytje spelen. Hedendaagse schietspellen mogen er realistisch uitzien, dat zijn ze alleen in audiovisuele zin. De beleving van de speler achter zijn spelcomputer heeft veel minder met het soldatenleven van doen dan met het achtervolgen van je vriendjes met een klappertjespistool.

Hierover maakt gamesonderzoeker David Nieborg een interessante opmerking op de gameblog bashers.nl: ja, Medal of Honor is te kritiseren, maar dan omdat het niet ver genoeg gaat. ‘Veel oorlogsgames bieden niet meer dan simpel ‘rennen en knallen’. Terwijl jĂșist games mogelijkheden bieden om emoties over te brengen op een manier die bij andere media lastiger is: denk aan verlies, schuldgevoel, wraak, woede, twijfel…’ Terechte kritiek, want pas als dit soort waarden een rol speelt in een schietspel, heeft Fox een probleem. Dan raakt het ‘spelletje’ aan de kracht van andere cultuurmedia als film en literatuur, waarin bij de beschouwer reflectie wordt opgewekt over gebeurtenissen en de menselijke natuur. Zoals de film The Hurt Locker vragen losweekt over de oorlog in Irak (en het gedwongen samenwerken van tegenstrijdige karakters in een militaire unit ) of zoals het boek The Things They Carried van Tim O’Brian (een oudje, maar een aanrader) vragen over Vietnam stelt door in te zoomen op de spullen die soldaten met zich meetorsten – van granaten tot drugs. In andere woorden: pas als Medal of Honor meer te bieden heeft dan pief-paf-poef op de computer, is er reden tot ongerustheid bij verantwoordelijke politici. Want dan gaan burgers echt voelen wat ze van Afghanistan vinden.

Dit artikel verscheen op 6 september 2010 in Dagblad De Pers. Naschrift: een maand na verschijning van dit artikel veranderden de makers de speeloptie ‘Taliban’ in ‘opposing forces’ en kwamen daarmee aan de kritiek tegemoet.

Leave a reply

You must be logged in to post a comment.