Home » Binnenland

Hersengolven als joystick

Games aansturen met hersengolven: in Utrecht zijn ze al een eindje op weg. En zeker niet alleen om spelletjes mee te bouwen.

Arjan Terpstra

‘Brein-computer interfacing’. Zegt u niets waarschijnlijk. Net als ‘bio-feedback devices’ of ‘brain entrainment’. Welkom in de wereld van Dreams of Danu, een gamebedrijf uit Utrecht dat werkt aan spellen die je met hersenactiviteiten bestuurt. Games die werken op een manier die in Star Wars lang geleden al is aangekondigd: voorwerpen aansturen door concentratie. En nee, zegt Jan Jonk in zijn kantoor, dat betekent niet dat je ineens Luke Skywalker bent en een vliegtuig op kunt tillen. Wel dat je een spelletje kunt winnen door beter geconcentreerd te zijn dan je tegenstander.

Om de stelling te bewijzen wordt de journalist achter een computer gezet en krijgt hij een headset aangereikt. Daarop niet de gebruikelijke speakerschelpjes en microfoon, maar een knijpertje dat je aan je oorlel vastzet en een metalen plaatje dat op je voorhoofd drukt. Het apparaat maakt draadloos contact met de computer waar het spel Mindout op het scherm staat. ‘Je headset kan affectieve staten uitlezen’, zegt Jonk. ‘Een aantal frequenties die corresponderen met wat we begrijpen van hoe het brein werkt. Is je ‘alfa-frequentie hoog, dan kun je aannemen dat je ontspannen bent. Een sterke ‘beta’ staat voor hoge concentratie. Enzovoort.’

Mannetje
Onder in het scherm is een mannetje te zien met een balletje boven zijn hoofd, dat je met de muis van links naar rechts beweegt. De bovenkant van het scherm bestaat uit stapels blokjes, die tijdens het spel rap naar beneden zakken. De bedoeling is met het balletje de blokjes weg te schieten voor ze de grond raken. Niets opzienbarends, alleen wordt het balletje groter naarmate de speler zich beter concentreert. De hersengolven die de headset ‘leest’ bepalen de omvang van de bal. En hoe groter de bal, hoe gemakkelijker je de blokjes wegschiet.

We nemen de proef op de som. Even concentreren en – whoep! – het miniballetje blaast op naar formaat strandbal en schiet hele rijen blokjes weg. Wow. Is dit echt? Even naar de muur staren en de strandbal krimpt tot een erwtje. Terug naar het scherm maar weer – whoep, strandbal. Om meteen daarna modelletje voetbal aan te nemen als ik tegen Jonk zeg hoe gaaf dit is – je concentreert je dan maar matig op het balletje schieten.

Mindout werkt dus naar behoren, net als een reeks andere hersengestuurde games die op de markt zijn. Het is een kleine niche in de totale gameverkoop, maar dat betekent niets voor het belang van dit soort spellen. ‘We zijn steeds meer in contact met de medische wereld, die belangstelling heeft voor dit soort technologisch interessante consumentenproducten’, legt Jonk uit. ‘Games als Mindout helpen mensen met ADHD zich te leren concentreren, omdat het effect van je concentratie meteen zichtbaar is.’

Nog interessanter is de experimentele kant van dit soort entertainment. Er zijn ook headsets die naast de concentratie ook cognitieve patronen uitlezen: de hersenactiviteiten als je ergens aan denkt. Jonk: ‘Navigatie is de heilige graal van dit soort onderzoek. Als je een bepaalde gedachte, en daarmee een bepaalde leesbare hersenimpuls traint, kun je die vertalen naar een opdracht op het scherm. Elke keer als de computer een bekend patroon ziet, gaat er een seintje naar de spelsoftware. Op dat moment ben je echt cognitieve commando’s aan het geven; dat is echte mind-control.’

Rolstoel besturen
Helaas is het nog niet zover. Er gaat een hele tijd overheen voor een speler zo getraind is dat hij een patroon in zijn hersenen op kan wekken, om een Pac-Manpoppetje op het scherm aan te sturen. ‘Maar voor iemand die op deze manier een rolstoel wil kunnen besturen is het misschien wél de oplossing. Die mensen zijn gemotiveerd om dat trainingsproces door te maken, omdat ze dat op de middellange termijn een betere mobiliteit oplevert. Op dat moment gaat brein-computer interfacing veel verder dan een spelletje.’

Dit artikel verscheen eerder in Dagblad De Pers

 

Leave a reply

You must be logged in to post a comment.