Home » Binnenland

Gamen is het nieuwe leren

Videogames wijzen de weg naar nieuwe lesmethoden. Het verslavende kararakter ervan is een plus voor het onderwijs.

Arjan Terpstra

Verslaafd aan videogames? Dat kon in de toekomst nog wel eens een aardige Cito-score opleveren. Zegt Dr. Paul Howard-Jones, die daarvoor heeft doorgeleerd en op de universiteit van Bristol senior lecturer is op het academische terrein ‘educatie’. Howard-Jones en zijn team doen daar onderzoek naar hoe mensen leren en kijken daarvoor naar de activiteiten in de hersenen. Met name de rol van dopamine is interessant: het stimuleert de concentratie en bevordert wat genoemd wordt de ‘synaptoplasticiteit’; de mate waarin neuronen in de hersenen verbindingen met elkaar aangaan (synapsen), waarmee de doorvoer van informatie wordt bevorderd.

Dopamine

Welnu, zegt Dr. Howard-Jones in verschillende Engelse media, want daar is zijn onderzoek nogal een hitje aan het worden: dopamine speelt een rol in gevallen van stress, bij onze gevoeligheid voor beloningen, bij plezier en bij woede. Met name verslaafden maken veelvuldig dopamine aan, bijvoorbeeld na het gebruiken van cocaine of amfetamine. Hun lichaam is gretig op zoek naar de werkzame stoffen in de drugs, en na inname maken de hersenen dopamine aan. Gevolg 1: het gevoel ‘beloond’ te worden voor je witte neus. Gevolg 2: een grotere mate van concentratie en de kans op opname van kennis. Wat te doen met die kennis, en wat is het verband met hoe we leren? Coke verspreiden op de basisschool is geen optie (de positieve effecten van de dopamine-aanmaak op het brein vallen in het niet bij de negatieve effecten van drugsgebruik).

Maar in gaming zit wel iets dat interessant is voor de toekomst. ‘We hebben met zijn allen een veel te simpel beeld van het verband tussen beloning en kennis vergaren’, zegt Howard-Jones tegen gamesindustry. biz, een gespecialiseerde website voor de gamesindustrie. In de hersenen bevindt zich een belangrijke neuronen-knoop (de nucleus accumbens, voor de liefhebbers) waar zich bij verslaving de opname van dopamine afspeelt. Hoe groter het ‘verlangen naar een beloning’, hoe groter de dopamine-opname in de knoop, en hoe beter de synaptoplasticiteit. En omdat de ‘knoop’ een centrale rol vervult in de hersenen is er daarom kans op een steeds slimmer wordend brein.

En daarbij komen games om de hoek kijken. Videospellen bergen een door programmeurs verfijnd systeem van dwang in zich, dat de speler als een digitale sater verleidt telkens opnieuw naar het spel terug te keren. Het dwangmatige karakter van games roept een verlangen op dat gelijk is aan dat van amfetamine, zo is in studies gemeten. ‘Volgens de meest strikte definitie is eenvijfde van de Engelse tieners verslaafd aan videogames’, zegt Howard-Jones. Cijfers waar niet iedereen het mee eens is, maar daar gaat het hem niet om. De neuropsycholoog ziet mogelijkheden om dwangmatig spelen van een vervelend maatschappelijk probleem om te buigen in een kans voor het onderwijs. Hoe groter de betrokkenheid van kinderen bij een les, hoe groter het gevoel beloond te worden als ze slagen, met een betere ontwikkeling van de hersenen als langetermijngevolg.

Pony

Het idee is nogal nieuw. Zo nieuw dat maatschappelijke acceptatie nog ver weg is. ‘Mensen zijn gewend aan het idee dat gaming afleidt van schoolactiviteiten. Maar dat geldt ook als je een pony krijgt voor je verjaardag, en daar wordt niet zo negatief over gedaan als over videospellen.’ Een ander idee is dat verslaving slecht is voor een mens. ‘En dat is natuurlijk ook zo. Maar waar het om gaat is dat we compulsief gedrag ten goede aan kunnen wenden, als we voorbij een aantal vaststaande maatschappelijke waarden durven denken.’

Dit artikel verscheen op 13 februari 2012 in Dagblad De Pers

Leave a reply

You must be logged in to post a comment.