Home » Buitenland

YouTube trekt de regels aan

Houders van YouTube-kanalen krijgen de ene copyright-claim na de andere aan hun broek, populaire ‘YouTubers’ raken hun inkomstenbron kwijt. De ‘YouTube copyright crisis’ in vijf vragen.

Arjan Terpstra

1. Wat is er aan de hand?

Beheerders van YouTube-kanalen rapporteren over een ‘golf van copyright-claims’ rond video’s die zij op YouTube hebben staan. Het gaat daarbij met name om video’s waarin muziek of beeld wordt gebruikt uit videogames: daaronder ook recensies van games en opnames van speelsessies die ter instructie of vermaak worden gedeeld.

YT01

De ophef draait om de inkomsten uit YouTube-kanalen, die voortkomen uit advertenties die YouTube in en rond de video’s plaatst. Bevat een video een copyright-schending, dan vallen de (automatisch gegenereerde) inkomsten uit die advertenties voortaan toe aan de rechthebbende. Dat is een rechtstreekse bedreiging voor de inkomsten van beheerders, vaak jongeren voor wie hun gaming-kanaal de grootste bron van inkomsten vormt. De gewraakte video’s blijven overigens gewoon op hun plek, alleen wordt er niets meer mee verdiend door de eigenaar.

2. Wat is nu ineens het probleem?

De copyright-schendingen worden automatisch gedetecteerd door YouTube – een onderdeel van online zoekgigant Google. Dat geautomatiseerde systeem bestond al, maar lijkt sinds kort veel strenger te zijn afgesteld, waardoor ineens opvallend veel zogenaamde ‘content ID’-claims op de deurmat vallen. Daarnaast zijn voor het eerst zogenaamde ‘Multi-Channel Networks’ (MCN’s) ook prooi van de roboscans. MCN’s zijn partijen met namen als Polaris, DIVIMOVE of Machinima, die voor aangesloten kanalen rechtenkwesties afhandelen. Die hadden tot voorkort een soort vrijgestelde status (van zoeken naar claims), maar die situatie is kennelijk voorbij.

3. Ok, maar een schending is een schending, toch?

Zoals het zich nu laat aanzien, levert het strengere zoeksysteem niet enkel gerechtvaardigde claims op, maar grijpt het in een flink aantal gevallen stevig mis. Gebruikers rapporteren claims voor muziek die niet in de video zit (maar die kennelijk door computer algoritmes voor andere muziek wordt aangezien) of voor claims op beeldmateriaal dat door de PR van gamebedrijven is vrijgegeven. En zelfs al is bepaald videomateriaal copyright-gevoelig, dan hoeft er geen sprake te zijn van een juridische overtreding: wetten rond de vrijheid van meningsuiting staat commentaren en satire toe, en is dat niet precies waar de gaming kanalen om draaien? Een belangrijke nuance, maar eentje waar YouTube’s zoekmachine niet erg gevoelig voor lijkt te zijn.

4. Zijn die claims dan niet aanvechtbaar?

Ja, YouTube waarschuwt een beheerder als een video is ‘gevlagd’, en geeft een kans de video zo aan te passen dat het copyright-probleem wordt omzeild. Ook biedt het een systeem aan waarmee gewraakte muziekfragmenten automatisch worden vervormd en is er een mogelijkheid (ook weer geautomatiseerd) in contact te treden met de eiser en afspraken te maken. Netjes, alleen kan die route tot dertig dagen in beslag nemen, een periode waarin de video geen inkomsten oplevert. Voor een internet-video over een actuele game is dat een doodsteek.

YT02

5. Is er nog ergens licht aan het eind van de tunnel?

Inmiddels krijgen de gaming kanalen steun uit onverwachte hoek. Een reeks grote gamebedrijven (waaronder Blizzard, van het immense spel World of Warcraft) ziet de video’s van fans en critici niet als inbreuk op hun rechten, zelfs al is daar technisch-juridisch wel sprake van, en hebben Youtube laten weten af te zien van claims. Probleem daarbij is dat het tijd en moeite kost die situatie bij alle partijen duidelijk te maken: technisch gesproken moet een gamebedrijf afspraken maken met alle MCN’s plus individuele, niet bij een MCN aangesloten Youtubers, én met YouTube. Ook zijn MCN’s druk met YouTube in de weer om te zien waar iedereen eigenlijk staat: de MCN’s voelen zich door YouTube behoorlijk overvallen door de nieuwe scanpraktijk. In het kort: het lijkt veilig aan te nemen dat de ophef over YouTube’s nieuwe zoekrobot voorlopig niet luwt.