Home » Binnenland

Baggeren op het droge

Digitale trainingstechnieken als simulatieprogramma’s, e-learning en ‘toegepaste games’ rukken op in het havenwezen. Maar wat zijn de voordelen ten opzichte van traditionele trainingsmethodes? Nederlandse experts leggen uit.

Arjan Terpstra

‘Je kunt er inderdaad zeeziek van worden’ lacht Bert Visser aan de telefoon. Hij staat in een van de baggersimulatoren van zijn werkgever Van Oord, en heeft cursisten grauw zien worden als op de enorme monitor aan de wand de zeespiegel deint. ‘Maar doorgaans heb je daar geen tijd voor. De meesten zijn heel geconcentreerd aan het baggereren, en daar gaat het om.’

BA05

Een digitale baggersimulator? Denk aan een kantoorruimte waarin een werkstation van een baggerschip is nagebouwd, met rondom een uitgerekt bolvormig projectiescherm van 5 meter breed, waarop met zes projectoren een panoramisch beeld van ‘buiten’ wordt geprojecteerd. De Rotterdamse baggeraar traint er personeel voor haar vloot snijkop- en sleephopperzuigers. De baggerhandling op de schepen is computergestuurd en wordt door de bemanning bediend met hulp van joysticks, regelborden en computerschermen.

Fouten

In de simulator draait exact dezelfde programmatuur met exact dezelfde opzet, maar dan op het droge. Visser: ‘In de baggerwereld komt het erop aan wie het meest efficiënt werkt. In deze digitale simulator kun je trainingen starten waarin je fouten mag maken of een nieuwe aanpak uit kunt proberen. Zo kom je in nieuwe werkgebieden beter voorbereid aan dan de concurrent, waarvan het personeel ter plekke moet bedenken hoe het werk gedaan kan worden.’

BA04

Van Oords baggersimulator is maar één voorbeeld van een gedigitaliseerde leeromgeving in de haven- en scheepssector. EMO heeft bijvoorbeeld een digitale kraansimulator voor droge bulk overslag. De Rotterdamse haven gebruikt een 3D-trainingsprogramma (NAUTIS Port Security Awareness) om havenbeveiligers te helpen verdachte bewegingen in het havengebied op te sporen en er op de juiste manier op te reageren. Rolls Royce Marine levert bij stabilisatorkranen op sleepboten een ‘serious game’ op een laptop, waarbij machinisten aan boord kunnen oefenen met hun kraan, zonder uit de kantine te komen. En ook Huisman, die voor Noble de olieboortorenschepen Globetrotter 1 en 2 ontwierp, bestelde een digitale simulator. Niet alleen om het Noble-personeel te trainen in de omgang met de complexe procedures van de Globetrotters, maar ook om de software van de schepen te testen voordat er één mijl is gevaren.

Trainen

En dat scheelt geld, zegt Martin van den Berg van het Rotterdamse multimediabureau MCW. ‘De simulator voor zo’n schip loopt eigenlijk op dezelfde software als de schepen zelf. Een simulatie-omgeving is daarmee een ideale omgeving om de fouten uit het systeem te halen en een bemanning met die software te trainen, nog voordat een schip überhaupt in de vaart genomen wordt.’ En dat is niet het enige. ‘Huisman krijgt enorm veel exposure omdat ze via die simulator hun expertise kunnen etaleren. Bij hen koop je niet alleen een schip, maar via de gespecialiseerde trainingen ook de kennis ermee te kunnen werken.’

BA02

Tijd is ook bij Van Oord geld, weten ze bij Ivory Lake, het Leidse bedrijf dat de baggersimulatoren hielp ontwikkelen. ‘In het baggeren verdien je per kuub verplaatst zand’, zegt Jean-Paul Franssen. ‘Laat je personeel oefenen met echte schepen, dan gooi je feitelijk geld weg. In de simulator kun je een nieuwe bemanning stoppen die in teamverband aan oplossingen werken. Welke commando’s geef je als kapitein als er een motor uitvalt? Ook op management- en veiligheidsniveau valt dus te trainen.’

Inbedding

Alleen maar goed nieuws dus, die digitale programma’s? Ook e-learning rukt op in de haven: theorieles uit een papieren lesboek is niet meer van deze tijd. Maar niet alle digitale producten zijn succesvol, zegt Pjotr van Schothorst van het Rotterdamse VSTEP. Zij leverden het NAUTIS-beveiligingsprogramma aan de Rotterdamse haven en zijn leading in digitale veiligheids- en rampentrainingen. ‘De inbedding van de training in het bedrijf is van het grootste belang.’ Voorbeelden noemt hij liever niet, maar het is weleens voorgekomen dat een groot techniekbedrijf een dure simulator bestelde en vervolgens vergat het personeel ervoor in te roosteren. ‘Het betreffende bedrijf had gevraagd om een simulator met een spel-element, zodat mensen het vanzelf leuk zouden vinden. Maar dat lag toch een tikkie anders toen bleek dat men buiten werktijd geacht werd met de simulator te spelen.’

BA03

‘Serious games’ zijn dus geen optie in het havenbedrijf? Dat ligt er maar aan hoe je ernaar kijkt, zegt Derk de Geus van de Haagse studio Paladin. De stabilisatorkraan-simulator van Rolls Royce Marine komt uit zijn studio en is feitelijk een nogal specifiek spelletje kraandrijven. De Geus: ‘Aan deze simulator is een puntensysteem toegevoegd waarmee je per schip een highscore kunt halen voor bepaalde handelingen. De laptop met de simulator staat op schepen in de kantine.’ En, laat ons raden: die staat binnen de kortste keren te verstoffen omdat het kraanpersoneel wel wat anders te doen heeft? ‘Nou, het lijkt er eerder op dat ze erom vechten om hun highscore te verbeteren. Al zijn er maar twee kraandrijvers op een schip, dan nog willen ze aan elkaar laten zien dat ze beter zijn dan hun collega.’

 Dit artikel verscheen eerder in een serious games-special voor de gemeente Rotterdam, een uitgave van Control Magazine. Beeld: Ivory Lake/Van Oord.