Home » Binnenland

Diversity jam: bouwen aan pamfletten

Een ‘gamejam’  rondom seksuele diversiteit leverde een mooi statement op. Moeten er meer homo’s en vrouwen in games?

Arjan Terpstra

De gamesindustrie heeft een probleem met het opvoeren van personages die geen heteroseksuele man zijn. Dit stelt de organisatie van de ‘games4diversity jam’, die dit weekend (maart 2014) in het Amsterdamse hoofdkantoor van Amnesty International werd gehouden. Homo’s moet je met een vergrootglas zoeken in games, net als bi-seksuelen en transgenders. Maar ook heteroseksuele vrouwen komen er bekaaid vanaf. Voor elke Lara Croft, de schrijftechnisch goed uitgewerkte heldin uit Tomb Raider, heeft de industrie een paar dozijn nietszeggende vrouwmensen paraat, die ofwel lekker meeknokken met de mannen of door hen gered dienen te worden.

GF04

De timing van het evenement in Amsterdam had niet beter gekund. Het laatste jaar is het rumoer rond de scheve representatie van seksen flink op de voorgrond komen te staan. Hoe kan het dat een medium met dezelfde expressiemogelijkheden als film of literatuur zo blijft hangen in het uitbeelden van platte (mannelijke) archetypen en de uitgebeende thema’s die daarbij horen? Neem de ‘vrouw in nood’, een dominant thema sinds Nintendo een loodgieter een prinses liet redden. De Amerikaanse feministe Anita Sarkeesian besloot de voorbeelden op een Tumblr-pagina te verzamelen en kreeg zonder al te veel moeite reddingsscènes uit 400 verschillende games bij elkaar.

Humor

Nu kun je over deze scheefgroei debatteren tot je een ons weegt, je kunt er ook iets aan doen, dacht de organisatie van de Amsterdamse jam. Hoe bouw je games waarin homo’s, vrouwen en andere groepen mensen beter vertegenwoordigd zijn? De positieve insteek leidde tot spellen waarin het probleem met creativiteit en humor werd benaderd. Zoals in ‘Where’s my toilet?’, een variant op Disney-spel ‘Where’s my water?’. Daarbij stuurt de speler telkens nieuwe mensen naar het juiste toilet – mannetje, vrouwtje of een toilet met een ‘O’ erop, voor de onzijdigen. De speler kiest, maar loopt onherroepelijk tegen zijn of haar vooroordelen op, waardoor een high-score er niet in zit.

GF02

Beeld uit de winnende game, Queer

En bij Queer, winnaar van de jam, stapt de speler in de schoenen van achtereenvolgens een vrouw, een homo-man en een transgender-persoon. Die worden geconfronteerd met figuren die nogal een mening hebben over jouw geslacht en geaardheid. De speler reageert, maar krijgt dan ook met de gevolgen van die reactie te maken, waardoor je ‘humeur-meter’ flink inzakt.

Metafoor

Levert zo’n jam nou iets op voor de gamesindustrie? Aan de ene kant natuurlijk wel, in de zin dat het een onderwerp aanhangig maakt en de gedachten helpt bepalen. Het feit dat het thema geprogrammeerd wordt is überhaupt al een succes, ook omdat de Nederlandse organisatie binnenkort in San Francisco de jam nog eens over gaat doen. Aan de andere kant is er bij dit soort evenementen altijd een spanning tussen de idealistische insteek en de opdracht een goed en leuk spel te maken. Dat is in Amsterdam niet gelukt: games waren óf een metafoor (‘samen sta je sterker’), óf een interactief pamflet, waarbij de speler iets leert over (bijvoorbeeld) het leven met afwijzing. Daar is niets mis mee, maar het staat nog ver af van het ideaal: games waarin het doodgewoon is dat een hoofdpersonage niet met een standaard geaardheid en sekse is aangekleed.

Dit artikel verscheen eerder in NRC Handelsblad.

GF03